Zoet cadeau van de natuur

Zoetigheid voor kinderen,  een natuurlijk medicijn als je ziek bent. Honing is altijd een smaakvolle toevoeging bij het ontbijt of een heerlijk dessert. En de honing uit Kroatië, een op en top honingland, is ongeëvenaard. En wel hierom:

De Mediterrane keuken in Kroatië staat op de UNESCO-lijst van immaterieel erfgoed. Bezoekers houden van de eenvoudige, natuurlijke en verse producten uit de gerechten. Deze recepten hiervan worden doorgegeven van moeder op dochter, en honing is daarin al duizenden jaren lang een belangrijk ingrediënt.

De oorspronkelijke naam van het magische eiland Mljet is bijvoorbeeld afgeleid van het Griekse Melitaen het Latijnse Mel, wat honing betekent. Een verwijzing naar het eilandverleden, toen zwermen bijen in de bossen leefden. Misschien hebben de apostel Paulusof de mythologische held Odysseus nog wel geproefd van die zoete gave van de natuur toen ze schipbreuk leden op Mljet.

De geschiedenis van honing op de Kroatische eilanden is al te vinden in documenten uit de 16de eeuw. Daarin staat honing beschreven als het belangrijkste ingrediënt van de Starogrojski paprenjok, een smakelijke peperkoek uit Stari Grad. Deze komt ookvoor in het boek Ribanje i ribarsko prigovaranje (Vissen en visserspraat) van de beroemde Kroatische renaissanceschrijver Petar Hektorović. De oorsprong van de koek gaat zo’n 800 jaar terug; vissers kregen de heerlijke, delicaat versierde koeken van hun vrouwen voordat ze naar zee gingen. Tegenwoordig is de koek eenen ideaalsouvenir om van het eiland Hvar mee naar huis te nemen.

Kroatische honing behoort tot de top en won al veel internationale prijzen. Waaronder een vierde plek op de Apimondia 2011 in Argentinië, voor de monoflorale rozemarijnhoning van het eiland Šćedro. De monoflorale honingtypes vormen de basis van het succes van de Kroatische honing. De bijen kunnen kiezen uit talrijkearomatische bloemen en het aanbod aan honingsmaken is uitzonderlijk. De beste honingsoorten? Dat zijn de saliehoning van de Kornati-eilanden en de rozemarijnhoning van Šolta.

Kroatische imkers zijn heel actief en maken gebruik van de verschillende klimatologische omstandigheden in hun zoektocht naar het beste eindproduct. Zo hebben imkers op de eilanden de gewoonte om na de lente hun korven van de eilanden naar het vasteland te verhuizen. Dat doen ze omdat de ontwikkeling van een bijenkolonie van verschillende factoren afhankelijk is, waaronder temperatuur, regio en regen. De lange, warme zomers aan de Middellandse Zee zijn niet ideaal en veel imkers verplaatsen daarom hun harde werkers gedurende die periode naar een wat koeler klimaat in het binnenland.

Je kunt Kroatische imkers ook ontmoeten. Honingrondleidingen zijn steeds populairder in de opkomende markt van agrotoerisme; bezoekers krijgen de kans te proeven van dit cadeau van de natuur en kinderen leren alles over het honingproductieproces. Leuk feitje: in elke korf wonen tot wel 80.000 bijen, een drukke boel dus!

 

Kroatië zou Kroatië niet zijn als een natuurproduct niet ook tot rakija verwerkt zou worden en dus is er honingrakija (medena rakija, medica of medovača genoemd). En, zoals met de meeste soorten brandewijn, kunnen locals je vertellen dat een glaasje of twee per dag het beste medicijn is tegen allerlei aandoeningen. 

Een interessantere variant van een alcoholische drank waarin honing wordt gebruikt is gvirc, waarvan wordt gezegd dat het de oudste alcoholische drank is. Voor dit drankje wordt honing gefermenteerd in een proces dat lijkt op wijnmaken, soms samen met druiven, soms  zonder. Een ander interessant product dat op verschillende plekken in Kroatië te vinden is, is honingazijn. Daarmee maak je een uitstekende en smakelijke saladedressing. Als je op zoek bent naar net dat beetje extra, ga dan naar Pag en probeer de lokale, bruisende honingwijn.

Maar niets kan tippen aan de medenjaci, geliefd bij alle Kroatische kinderen. Het zijn peperkoeken met honing, gekruid met kruidnagel, kaneel, gember en nootmuskaat. De meest geliefde medenjaci zijn de Licitar-harten, een symbool van Zagreb.

Hoewel de Licitar-harten een symbool zijn van de Kroatische hoofdstad, ligt hun oorsprong een stukje noordelijker. De smakelijke hartenkoeken staan ook op de Representatieve lijst van het immaterieel cultureel erfgoed van de mensheid. Het  ambacht staat daarop vermeld als Peperkoek in Noord-Kroatië.

Zoals te verwachten in Kroatië, is er natuurlijk ook een festival om deze gave van de natuur te vieren. Hiervoor zetten honingliefhebbers koers naar Ogulin. Het evenement Dagen van Honing en Kool uit Ogulin bestaat al zes jaar en is zeer populair. Je vindt er elk jaar in september de beste honingsoorten uit de regio.

Hoewel de bijenteelt en de bijbehorende honing het meest aanwezig is langs de kust, is de traditie door het hele land te vinden. De oudste nog bestaande bijenhoudersvereniging bevindt zich in Osijek en is opgericht in het jaar 1879. De regio Pannonië is een belangrijke en diverse regio voor de honingproductie. Het gevarieerde landschap en de diverse vegetatie zorgen ervoor dat de bloeiperiode lang duurt, van februari tot september.

Zelfs de minder toegankelijke regios van Kroatië, zoals de centrale bergketens, kennen een traditie van bijenteelt. Er zijn minder bijenhouders en de flora is er niet zo divers, maar de kwaliteit van de honing is hoog en honingdauw speelt daarin een belangrijke rol.

 

Dan nog een tip voor het kopen van honing als je langs de kust en door het binnenland van Kroatië rijdt! Je ziet veel stalletjes langs de weg met mensen die honing of andere natuurproducten verkopen. Vaak zijn dit de producenten zelf die zo de verse producten uit de Kroatische natuur direct bij jou als consument brengen.

Was dit nog niet zoet genoeg? Zorg dan dat je het eerste bijenhotel met vijf sterren bezoekt in de buitenwijken van Garešnicawaar ’s ochtends een honingontbijt voor je klaarstaat.