Photo by Zoran Jelača

Kroatië op z’n bijzonderst

Kroatië is over de hele wereld bekend vanwege het natuurschoon en het historisch en cultureel erfgoed. Er zijn geen toeristen die nooit gehoord hebben van Dubrovnik en zijn muren, of van Kornati, of de Plitvice-meren. Maar wat zou je doen als iemand je zou zeggen dat er in Kroatië plekken en dingen zijn die volgens sommigen echt allerbijzonderst zijn, maar waarvan maar weinigen weten? Zou je die gaan bezoeken, bezichtigen, fotograferen of aanraken? Als je interesse is gewekt: hieronder volgt een kort overzicht.

Hum de kleinste stad ter wereld

Als iemand ‘stad’ zegt, dan denk je allereerst aan een grote lawaaierige plek, vol kleine en grote gebouwen, straten waarover duizenden auto’s voorbij kruipen en waar heel veel mensen wonen. Het is daarom niet gek dat mensen verbaasd zijn als hen aan de voet van een heuvel in Istrië door de gids verteld wordt dat op de top de stad Hum ligt. In die stad heb je niet de normale stadse drukte, geen verkeersopstoppingen, en geen grote gebouwen of winkelcentra. Binnen de goed geconserveerde stadswallen bevinden zich maar twee straten, twee kerken en een kroeg waar je biska (maretak-brandewijn) kan drinken, gemaakt volgens eeuwenoud recept. Als je genoeg hebt van de drukte van de stad, maar niet zonder de stad kan, kom dan naar Hum, de kleinste stad ter wereld, die elk jaar door ongeveer 300 duizend mensen bezocht wordt.

De Heilige Kruiskerk in Nin – de kleinste kathedraal ter wereld

De Heilige Kruiskerk (Crkva sv. Križa) is in de 9de eeuw gebouwd en is het best bewaarde monument van Oud-Kroatische bouwkunst. Als je de kerk wat beter bekijkt, dan vind je foutjes in de bouw die niet voortvloeien uit slecht uitgevoerd werk, maar die van tevoren gepland waren.  Het kerkje was vanwege de positie van de ramen en hoeken in die tijd een perfecte kalender, omdat het mogelijk was aan de hand van de zonnestralen de precieze datum van de zonnewendes en de equinox te bepalen. Boven de ingang bevind zich een inscriptie dat wordt beschouwd als de oudst bekende inscriptie uit de Kroatische periode. Ten tijde van de Kroatische heersers, diende het kerkje als hofkapel voor de omliggende hoven. Het Amerikaanse tijdschrift The Huffington Post plaatste het op de lijst van 50 bijzonderste kerken ter wereld.

Susak – De kortste klederdracht (de eerste Kroatische minirok)

Hoewel het geografisch klein is en demografisch nog kleiner, is het eiland Susak toch een bijzonder interessant eiland. Over de geologische structuur van het eiland is vrijwel alles bekend, net als over het aparte dialect, maar een van de bijzonderste verrassingen, waarover te weinig bekend is, is de klederdracht die geldt als de kortste klederdracht in Kroatië. De eerste Kroatische minirok, een rok die kamizoti wordt genoemd, bestaat uit vijf of zes witte rokken, waarvan de onderste het allerkortst is en elke volgende een centimeter langer dan die eronder. Aan de randen van elke rok wordt kamufi, met de hand gemaakte kant, aangezet. Behalve de kamizoti behoren tot de klederdracht de kosula (blouse), mudonde (maillot), suknica (onderrok), kalcete (sokken), bust (vest), traviersla (schort), bravaruol (sjaal) en carape (speciale schoenen). Op het eiland kan je als souvenir poppen in klederdracht kopen.

Krapanj – het laagste eiland in de Adriatische Zee (Kroatisch Venetië)

Krapanj is een eiland in de archipel van Šibenik, gelegen op 300 meter van het vasteland. Voor de wat moediger en in goede conditie verkerende medemens is die afstand zwemmend te overbruggen, maar het is streng verboden om daar te zwemmen. In de zestiger jaren van de vorige eeuw was dit eiland, met een oppervlakte van minder dan een halve vierkante kilometer, het dichtst bevolkte eiland in de Adriatische Zee. De slechte economische omstandigen dwongen de bevolking echter te verhuizen en zo verloor Krapanj de titel van dichtst bevolkte eiland, maar het behield de titel van laagste eiland in de Adriatische Zee.

De hoogste gelegen plek op het eiland is slechts 1,25 boven zeeniveau en daarom dreigt het eiland hetzelfde lot te ondergaan als Venetië. Maak je geen zorgen, het zal niet zo snel in de golven verzinken, dus er is nog voldoende tijd het eiland te bezoeken en rond te lopen langs alle schoonheid en bezienswaardigheden.

Vela Palagruža – de meest veraf gelegen Adriatsche vuurtoren

Ergens op de open zee, nog verder dan Vis en Lastovo, ligt het meest veraf gelegen Kroatische eiland Palagruža, met daarop de meest veraf gelegen Adriatische vuurtoren, gebouwd op het midden van het eiland, op een hoogte van 90 meter. De vuurtorenwachters zijn tegelijkertijd ook de enige bewoners van dit prachtige eiland dat wordt gekarakteriseerd door hoge rotsen, een zacht klimaat en endemische planten. Soms krijgen ze gezelschap van vissers uit Komiža die als sinds de 14de eeuw in dit gebied vissen. Een van de bezienswaardigheden van het eiland zijn de archeologische vindplaatsen die laten zien dat Palagruža al meer dan negenduizend jaar geleden bewoond was. Er zijn ook overblijfselen van een middeleeuws klooster. Misschien lijkt Palagruža voor ons wel ver, maar het is duidelijk dat het in het verleden een zeer populaire plek was om te wonen.

Vrbnik – De smalste straat ter wereld

Vrbnik is een stadje op het grootste Kroatische eiland Krk. Vanwege de oude bouwstijl kunnen er door sommige straten geen auto’s of motoren rijden en sommige straatjes zijn zelfs zo smal dat er geen mensen door kunnen. Een van die straatjes is Klančić, waarvan het smalste deel weinig meer dan veertig centimeter breed, of beter gezegd, smal is. Daarom is hij, onofficieel, uitgeroepen tot smalste straat ter wereld. Als er ergens een nog smallere straat wordt gevonden, dan blijft Klančić de titel ‘smalste straat van Kroatië’ dragen. Als je je afvraagt of jij tot degenen behoort die door het straatje kunnen, of tot degenen die een omweg moeten nemen, dan kan je het antwoord vinden in Vrbnik. En je bent zeker niet de enige die daarnaar op zoek gaat.

Kathedraal van St. Domnius – de oudste kathedraal ter wereld

De kathedraal van de Hemelvaart van de heilige maagd Marija in Split, onder de bevolking beter bekend als de Kathedraal van Sveti Dujam (St. Domnius), ligt in het paleis van Diocletianus. Hij is gebouwd aan het begin van de 4de eeuw als mausoleum voor keizer Diocletianus. Ergens in de 7de eeuw verwoestten de Avaren en de Slaven Salona, waarna de overlevende bewoners terugkeerden naar de stad en het mausoleum veranderden in een kathedraal, waarmee het de oudste kathedraal ter wereld is. Hij is het bekendst vanwege de uitstekend bewaarde houten deuren die in de 13de eeuw zijn gemaakt door een toentertijd in de wijde omgeving bekende lokale timmerman. Het meest in het oog springende detail van de kathedraal van Split is de romaans-gotische klokkentoren, waarvan de bouw duurde van de 13de tot de 16de eeuw.

Zagreb – De kortste kabelbaan ter wereld

Je kan lopend naar de Bovenstad, maar waarom zou je niet met de lift gaan als je met een groep van minder dan 28 personen bent? De kabelbaan naar de Bovenstad is het oudste vervoersmiddel in het openbaar vervoer van Zagreb. Vergeleken met de andere kabelbanen van dit type, geldt de kabelbaan van Zagreb, met een lengte van 66 meter, als de kortste ter wereld. Omdat hij er van buiten nog hetzelfde uitziet als in het begin, en ook het grootste deel van de technische systemen hetzelfde is, is de Zagrebse kabelbaan uitgeroepen tot beschermd cultureel erfgoed. De rit met de kabelbaan duurt 64 seconden, wat precies genoeg is voor een goede selfie.

Vinkovci – de oudste stad van Kroatië en Europa

De stad Vinkovci, gelegen aan de rivier de Bosut, is meer dan 8300 jaar continu bewoond geweest , waarmee het de oudste stad in Europa is. Archeologisch onderzoek op het gebied van Vinkovci, uitgevoerd door de archeoloog Durman, toont aan dat er hier al bewoning was ten tijde van de latere fase van de Starčevo-cultuur, uit de 7de eeuw voor Christus. Overigens is hier ook de oudste oven in Europa voor het bakken van keramiek gevonden. Hoe populair Vinkovci was in historische tijden kan je zien aan het feit dat in Cibalae, de Romeinse benaming voor Vinkovci, twee Romeinse keizers zijn geboren, de broers Valentinian en Valens. Tegenwoordig is Vinkovci het bekendst vanwege het culturele, economische en toeristische evenement “Vinkovačke jeseni”, dat al meer dan drie decennia in deze stad gehouden wordt.

Ombla – De kortste rivier in Kroatië

Als je een rivier bent die langs het beroemde Dubrovnik loopt dan heb je niet al te veel kans om te worden herinnerd. De rivier de Ombla heeft het echter voor elkaar gekregen om naast de beroemdste stad van Kroatië zelf ook beroemd te worden. Hoe dan? De Ombla, ook wel Rijeka Dubrovačka (Dubrovnikrivier) genoemd, is een echt karstfenomeen. Uit de bron van de rivier kwam het drinkwater voor de stad.  Maar dat is niet wat hem bijzonder maakt. De Ombla is bijzonder omdat hij een lengte van 30 meter heeft, waardoor hij is uitgeroepen tot kortste rivier ter wereld en zo een plekje heeft veroverd in het Guinness Book of Records. En daar komt nog bij dat in de buurt van de bron de Belostoma niloticum leeft, een van de grootste insecten van Europa. Nog een reden waarom de Ombla het verdient om op de lijst van allerbijzonderste plekken te staan.

Als je Kroatië bezoekt, wees dan altijd voorbereid op een prettige verrassing, want net als je denkt dat je alles hebt gezien, dan zorgt Kroatië voor nog een aantal nieuwe en ongelooflijke ontdekkingen waar je, of je nu wilt of niet, wel heen moet.