Fjaka – ongrijpbare ontspanning!

Over de Dalmatische fjaka zijn liederen geschreven, en dat gebeurt vandaag de dag nog. Soms gaat het meer om een ode aan de fjaka dan om een simpel lied. En juist de mensen die de fjaka kennen of die zelf door het ritme van de fjaka gegrepen zijn, kunnen je moeilijk in een paar woorden uitleggen wat het precies is. Ieder van hen heeft zijn eigen uitleg die eigenlijk niet uit te leggen valt. Maar ze zijn het allemaal met een ding eens: fjaka is een gemoedstoestand. Er bestaan ook mensen die het verwarren met luiheid. Maar fjaka is geen luiheid. En het is ook geen vermoeidheid. Fjaka is ontspanning. Als de zon, de zee en de hitte op het midden van de dag samenkomen, ontstaan de ideale voorwaarden voor een kwalitatieve fjaka.

Wat is fjaka nou eigenlijk, en hoe kan je hem herkennen?

Is fjaka gewoon een ander woord voor luiheid?

Zoals we al zeiden, velen verwarren fjaka met luiheid. En op het eerste gezicht is de grens tussen luiheid en fjaka dun. Maar als je wat beter kijkt, zal je zien dat het niet hetzelfde is. De betere kenners van het fenomeen fjaka kunnen je vertellen dat het een verheven toestand is van lichaam en geest waar de hele mensheid naar streeft. En als iemand lui is, is hij gewoon lui.

Kan je fjaka leren?

Moeilijk, want het is zeer individueel bepaald. De intensiteit van iedere afzonderlijke fjaka verschilt. Je kan de fjaka met vallen en opstaan leren kennen, maar je moet het echt zelf ervaren, met een beetje hulp van kenners die je op ieder moment van nuttig en toepasselijk advies kunnen voorzien. Gezworen tegenstanders van fjaka zouden zeggen dat je fjaka niet kan aanleren omdat er niks aan te leren valt. Wij zouden zeggen dat je fjaka niet kan leren, maar dat je hem te pakken kan krijgen.

Sommigen zeggen dat fjaka vermoeidheid is?

Vroeger zei men dat fjaka geen vermoeidheid is, maar vertraging. Als de fjaka je in de greep heeft, dan vertraag je. Of, zoals een automobilist zou kunnen zeggen: voor je strekt zich een rechte weg uit waarvan het eind niet in zicht is, je schakelt vanuit een hoge versnelling in z’n vrij en wacht tot de auto vanzelf stilstaat. Je werkt en houdt je vast aan het gezegde je werkt om te leven, je leeft niet om te werken. Maar pas als de fjaka je in de greep heeft, leer je het langzame leven te waarderen.

Hoe kan je de fjaka wetenschappelijk uitleggen?

Fjaka is een levensstijl, een manier van overleven van de mensen in Dalmatië. Je had vast al wel door dat de fjaka niet voorkomt in de regio’s waar het koud is. Fjaka en vergelijkbare gebruiken zijn een regelmatig terugkerend fenomeen in het mediterrane gebied waar de zomerse temperaturen wel tot 40°C kunnen stijgen. Siesta in Spanje, pisolino in Italië…

Dus, als je een keer echt wilt ontspannen, kom dan naar Dalmatië en geef je over aan de fjaka, want pas als je door de fjaka gegrepen bent, zal je weten wat ware ontspanning is. En doe rustig aan, zouden fjaka-ervaringsdeskundigen zeggen.