Photo by Maja Danica Pečanić

Dania bożonarodzeniowe są tak dobre, że dzieci zapomną o prezentach

Chorwacja to kraj, w którym wszystko świetnie smakuje przez cały rok, ale w Boże Narodzenie zaczyna się prawdziwa gastromagia, która zachwyci każdego. Kiedy na dworze pada śnieg, hula wiatr albo wieje bora, czas świąteczny to przyjemność, ciepły dom, rodzina i przyjaciele, a najlepiej zrelaksować się i zapomnieć o problemach przy fantastycznie zastawionym stole.

Wigilię Bożego

Według tradycji w Wigilię Bożego Narodzenia nie spożywa się mięsa. Na stołach królują ryby, głównie dorsz. Przyrządzany jest na czerwono lub na biało, a jeść można go łyżką albo smarując na chleb, przyrządzany jest na wiele sposobów od Istrii i Kvarneru przez Dalmację po Zagrzeb.

Dalmatyńczycy przygotowują „dorsza na oleju”, gotowanego na biało i z ziemniakami mocno doprawionego oliwą z oliwek, czosnkiem i drobno posiekaną pietruszką. Dorsza moczy się przynajmniej przez 24 godziny, a często nawet dwa albo trzy dni, żeby zmiękł i zmienił się na czerwono w smakowity brodet.

W istryjskiej i primorskiej wersji przyrządza się dorsza też na biało (in bianco) z dodatkiem czosnku i oliwy z oliwek, jako pasztet smarowany na pachnący, świeżo pieczony chleb.

Tradycyjne istryjskie dania, przyrządzane w czasie postu to też pasutice i makaron pokrojony w kwadraty, polany gorącą oliwą z oliwek, ze słonymi sardelami albo podawany z dorszem na biało. Wyspiarze będą jedli w Wigilię brujet z węgorza z pomidorami lub kalmary zapieczone w piekarniku z ziemniakami.

Slawońcy przygotują słynny perkelt ze szczupaka (rodzaj gulaszu) z dużą ilością cebuli, czerwonej, ostrej papryki, pomidorów i domowego smalcu.

W Šokadiji dawne zwyczaje zobowiązują do jedzenia „suvich sućków”, czyli suszonych szczupaków i to najpiękniejszych sztuk złowionych w roku.

Boże Narodzenie

Jeżeli w Wigilię dobrze jedliście, w Boże Narodzenie zjecie jeszcze lepiej. Kto by się oparł przepisom, które pielęgnowane są przez dziesięciolecia albo wieki, i które pochodzą ze starych babcinych książek kucharskich.

Dalmacja co roku w Boże Narodzenie pachnie pašticadą. Mimo że każdy twierdzi, że to właśnie jego jest najlepsza, ponieważ robiona jest na podstawie wyjątkowej receptury, sposób przyrządzania jest różny nad całym Adriatykiem. Jedni gotują ją w winie prošek, inni w winie z cukrem i faszerują boczkiem, czosnkiem, marchwią, selerem i goździkami. Szczególny aromat i gęstość sosu uzyskuje się dzięki suszonym śliwkom. Do tego wszystkiego podawane są domowe kopytka, o których wiadomo, że najlepsze na świecie robią dalmatyńskie i istryjskie babcie.

Gorski Kotar delektuje się indykiem z łazankami, tak samo jak Zagrzeb i północne wybrzeże Adriatyku. Doświadczenie w przygotowywaniu tej świątecznej pieczeni zdobywa się latami. Smacznym nadzieniem, jak to z kosteczek chleba kukurydzianego, cebuli, jabłek, selera, czosnku, wątróbki drobiowej i pietruszki, można zatrzymać soczystość, ale w zasadzie chodzi o to, że chorwackie indyki karmione są jęczmieniem, kasztanami i orzechami i to sprawia, że są wyjątkowe. Z domowymi łazankami oczywiście!

Pieczona świnka jest popularna w Slawonii, jej skóra musi być chrupka, a mięso ma się rozpływać w ustach. Podawana jest oczywiście z jej wysokością – sałatką warzywną! Mieszanką warzyw, majonezu i jaj.

W Međimurju przyrządza się kaczkę i tak jak wszystkie swoje pieczenie Međimurci podają ją z kaszą gryczaną.

Liczanie na Boże Narodzenie zostają wierni gotowanej wieprzowinie z gotowaną kapustą, a zapach gołąbków rozprzestrzenia się ze stołów świątecznych w każdym zakątku naszego kraju.

Uważacie, że już jesteście najedzeni?

Jednak jeszcze trzeba gdzieś zmieścić coś słodkiego – roščiće, linzere, čupavce, chleb biskupi, ciasto orzechowe i makowiec, oblaty, oczy matki, čupavce i rogaliki!

Tradycyjnie przyrządzane są też gwiazdeczki i serca z marmoladą, ciastka w kształcie choinki posmarowane kremem marcepanowym i zdobione perełkami cukrowymi, a świąteczny kuglof z sera serwowany jest na śniadanie świąteczne.

Zapach cynamonu, prażonego cukru i pysznych orzechów, to coś co długo zostaje w powietrzu, ale jeszcze dłużej w pamięci! Po zapachu poznamy święta Bożego Narodzenia!