Photo by Maja Danica Pečanić

Kerstgerechten die zo lekker zijn dat de Kerstman zijn cadeautjes zou vergeten rond te delen

Kroatië is een land waar men het hele jaar door goed eet, maar met Kerstmis begint de echte gastronomische magie die niemand onverschillig laat. Terwijl buiten de sneeuw valt, de wind huilt of de donder rommelt, betekent de kersttijd een rijk gevoel, een warm huis, familie en vrienden en daarom de beste tijd om te ontspannen en alle problemen te vergeten bij een fantastisch feestmaal.

Christmas Eve

Traditioneel eet men op kerstavond, op de dag voor Kerstmis, geen vlees. Daarom neemt vis de hoofdrol over, met name stokvis. Die wordt “wit” of “rood” (zonder of met tomaat) bereid, gegeten met een lepel of op brood gesmeerd, en in Istrië, in Kvarner en via Dalmatië tot in Zagreb op allerlei manieren klaargemaakt.

In Dalmatië maakt men stokvis “na uje”, dat is “wit” gekookt (bianco) en rijkelijk op smaak gebracht met olijfolie, knoflook en fijn gesneden peterselie. De stokvis wordt minstens 24 uur geweekt, en vaak zelfs twee of drie dagen om goed zacht te worden, waarna met de vis een heerlijke rode vispot wordt gemaakt.
In Istrië en langs het noordelijk deel van de kust wordt de stokvis ook “wit” klaargemaakt, onder toevoeging van knoflook en olijfolie, en als paté bij voorkeur gesmeerd op geurig, versgebakken brood.
Een andere traditioneel Istrisch gerecht dat in de vastentijd wordt bereid is pasutice (vierkant gesneden pasta), overgoten met hete olijfolie en gezouten sardines, of opgediend met bianco stokvis. Op de eilanden eet men met Kerstmis een stoofpot van zeepaling met tomaten, of in de oven gebakken inktvis met aardappelen.
In Slavonië maakt men “perkelt” van snoek (een soort goulash) met veel ui, hete rode paprika, tomaat en ambachtelijk verkregen vet.
In Šokadija (een deel van Slavonië) vereisen oude gewoontes dat er suve sćuke (gedroogde snoek) wordt gegeten en dan wel de mooiste exemplaren die door het hele jaar worden gevangen.

Christmas

Ook al heeft u op Kerstavond al heerlijk gegeten, met Kerstmis wordt het nog beter. Wie zou weerstand kunnen bieden aan recepten die tientallen of honderden jaren oud zijn en die zijn geput uit de oude kookboeken van onze grootmoeders?
Zo geurt Dalmatië elk Kerstfeest naar pašticada, een stoofschotel van rundvlees. Hoewel iedereen beweert dat die van hem de beste is omdat hij naar het oorspronkelijke recept gemaakt is, verschilt de manier van bereiden langs de hele Adriatische kust. De een stooft in het prošek (soort port), de ander in wijn met suiker, en het wordt gelardeerd met pancetta en knoflook, wortelen, selderij en kruidnagelen. Gedroogde pruimen geven het aparte aroma en binden de saus. Bij dat alles komen natuurlijk ook zelfgemaakte gnocchi, waarvan bekend is dat oma’s uit Dalmatië en Istrië de lekkerste van de wereld maken.


In de bergen van Gorski Kotar eet men graag kalkoen met mlinci (gebakken platte deeglapjes doordrenkt met het braadvocht) doordrenkt met het braadvocht), net zoals in Zagreb en in het noordelijk deel van de Adriatische kust. De ervaring met dat perfecte feestelijke gebraad is in jaren opgebouwd. Met een smakelijke vulling van bijv. blokjes maïsbrood, ui, appel, selderij, knoflook, kippenlevertjes en peterselie bewaart u alle sappen, maar eigenlijk gaat het er om dat de Kroatische kalkoenen gevoerd worden met gerst, kastanjes en walnoten, en dat maakt ze zo speciaal. Met zelfgemaakte mlinci natuurlijk!
Gebraden speenvarken is populair in Slavonië, het vel moet krokant zijn en het vlees moet smelten in de mond. Bij zoiets koninklijks eet men natuurlijk francuska salata (een soort huzarensalade), een mengsel van groente, mayonaise en eieren.

In Međimurje, het uiterste noorden van Kroatië, bereidt men eend, en de inwoners van Međimurje vullen deze, zoals al hun braadstukken, met een brij van boekweit.
De inwoners van Lika zijn met Kerstmis trouw aan hun gekookte varkensvlees met kool, en de geur van sarma (met gehakt en rijst gevulde zure koolbladeren) verspreidt zich over feestelijke tafels in iedere hoek van ons land.

Denkt u dat u vol zit?

Maar u moet ook nog ergens plaats maken voor zoete hapjes – koekjes zoals roščići en linzeri , gebakjes zoals čupavci, bisschopsbrood, orahnjača i makovnjača (traditioneel walnoot- en maanzaadgebak), oblatne (soort wafelgebak), mačje oči (kattenogen – chocoladegebak met banaan) en kiflice (zoete broodjes).

Traditioneel maakt men ook sterretjes en harten met marmelade van binnen, koekjes in de vorm van een dennenboom bestreken met marsepein en versierd met suikerpareltjes, en bij het kerstontbijt wordt een feestelijke tulband (bereid met verse kaas) geserveerd.
De geur van kaneel en vanille, gebrande suiker en fijne noten is iets wat lang in de lucht blijft hangen, maar nog meer en nog langer in de herinnering! Aan de geuren herinneren wij ons het Kerstfeest.