Photo by Davor Rostuhar

10 houten schepen waar zelfs Noach jaloers op zou zijn

Meer dan 400 jaar geleden deed het verbazingwekkendde aantal van wel 74 traditionele falkuša zeilboten mee in een race van Komiža op Vis naar de veraf gelegen Palagruža-archipel en terug. De elegante falkuša van Vis zijn maar een voorbeeld uit de fascinerende collectie van traditionele houten boten die je kan vinden langs de Kroatische kust. Hieronder leer je er een aantal kennen.

Falkuša Vis

Een falkuša is een traditionele vissersboot, gebruikt door vissers uit de stad Komiža. Falkuša’s zijn 7-8 meter lang en 3 meter breed. Een karakteristieke eigenschap van de boot is verantwoordelijk voor de naam: het gaat om twee verwijderbare houten planken die ‘falke’ worden genoemd en die de boot beschermden in open water, maar werden verwijderd om het vissen te vergemakkelijken. Er liggen een aantal prachtig gerestaureerde falkuša’s in Komiža, beschikbaar om een tocht mee te maken en weer eens te reizen zoals men vroeger deed.

Betinska gajeta

Betina, bij Murter, is een andere beroemde stad waar traditioneel houten schepen werden gebouwd, de zogenaamde gajeta, uit de 18de eeuw. Deze solide vrachtboot met Latijnse zeilen was in gebruik om goederen naar andere eilanden en langs de kust te vervoeren. Elk jaar wordt dit beroemde vaartuig in Betina geëerd met een regatta voor houten schepen. Er is ook een scheepsbouwmuseum voor houten boten in de stad, waar lokale families aan hebben bijgedragen met een aantal voorwerpen. Scheepsbouw is hier echt een familiezaak.

Korčulanska gajeta

Nog een beroemde thuishaven van de gajeta is het eiland Korčula, waar de scheepsbouwtraditie misschien wel helemaal terug te voeren is tot de Illyrische tijd; de eerste geschreven bronnen die er melding van maken zijn uit 1214. Geen wonder dat het voor Marco Polo, geboren op dit eiland, zo makkelijk was om te gaan reizen!

Batana uit Rovinj

Batana’s zijn platbodems die beschermd zijn door UNESCO dankzij hun lange levensduur en traditionele bouwmethode. Ze kunnen tegenwoordig nog steeds bewonderd worden in de omgeving van Rovinj. Deze boot is de reden voor het oprichten van het Batana Eco-museum, maar je leert hem het best kennen als je er een keer in gaat varen. Of twee, of misschien wel drie keer!

Bracera

Deze boot staat ook wel bekend als Brazzera, en is een typische eenmaster zoals je die overal langs de Adriatische kust kan vinden. Ze waren zo populair dat er in het vlootregister van de Oostenrijks-Hongaarse vloot wel 800 stonden ingeschreven, van Dalmatië tot Istrië. Er is discussie over de oorsprong van de naam, waarvan sommigen claimen dat die te maken heeft met het eiland Brač, terwijl anderen beweren dat het refereert aan het gebruik van roeispanen die met de hand werden bediend (in het Italiaans is handbediening “Forza di braccia”). Het belangrijkst is dat ze schitterend zijn om te zien!

Condura Croatica (Nin)

Met de beroemde zoutpannen en de kleinste kathedraal ter wereld, heeft Nin toeristen heel wat te bieden, waaronder ook een eigen scheepsbouwtraditie. De Condura Croatica-vloot beleefde haar bloeitijd in de 11de eeuw, en het gerucht ging dat Koning Tomislav ongeveer 20.000 roeiers op Condura’s tot zijn beschikking had in Nin. Je kan een van deze boten zien in het Antiquiteitenmuseum in Nin.

Leut

De Leut, een boot die veel gebruikt werd in het gehele Adriatische gebied, was zowel een vissersboot als een kustvrachtschip. De boot was gespecialiseerd in blauwbaarsvissen en het gebruik van de ‘trat’, een net dat was bevestigd aan de achtersteven en dan op het juiste moment uit zee werd getrokken.

Trabakul

Ooit was dit houten schip de steunpilaar van de kustvaart. Het stamt uit de 15de eeuw, toen het in gebruik was als een Dalmatisch-Venetiaans koopvaardijschip. De naam komt van ‘trabacca’ of tent, genoemd naar de zeilen van de boot. Een typische trabakul was langzaam, betrouwbaar en gemaakt van eiken en lariks. Het schip, met een lengte van 20 meter, had twee masten, een groot roer en een crew van 10-20 ‘trabaccolos’.

Dubrovniks Galijun

Het beste schip van zijn tijd was het Galijun van Dubrovnik . De hoogtijdagen van dit ‘galijun’ vielen samen met de gouden tijd van Dubrovnik, tussen de 16de en 18de eeuw. Het galijun was solide en extreem flexibel en in gebruik voor zowel lange handelsreizen, alsook als oorlogsschip, indien nodig. Het was een essentieel onderdeel van de vloot van Dubrovnik die voor zoveel welvaart in de stad zorgde.

Dubrovniks Karaka

De grootste zeilboot in Dubrovnik was, van de 14de tot de 17de eeuw, de Karaka. Het schip werd meestal gebruikt voor vrachtvervoer en was het symbool van de kwaliteit van de scheepsbouw van Dubrovnik. De stad had een zeer goed lopende scheepsbouwindustrie van karaka’s en galjoenen, en de naam ‘Argosy’ werd een synoniem voor goede kwaliteit handelsboten. Zelfs Shakespeare refereert er aan in de ‘De koopman van Venetië’. Een boot, Dubrovnik en Shakespeare? Dat vraagt om romantiek!